Bouwen op zand en rots

En ieder die deze woorden van Mij hoort en ze niet doet, zal met een dwaze man vergeleken worden, die zijn huis op zand gebouwd heeft; en de slagregen viel neer en de waterstromen kwamen en de winden waaiden en sloegen tegen dat huis, en het stortte in en zijn val was groot. 
Matt. 7:26b-27

Een rots is stevig en zand is zwak. Jezus’ voorbeeld in deze bijbeltekst is zo duidelijk. Elk kind kan dit begrijpen. Als klein jongetje leerde ik op de zondagschool van de baptisten ook het liedje: ‘Een dwaas man bouwde zijn huis op het zand’. Op verschillende manieren is deze tekst in de afgelopen 40 jaar bij mij binnengekomen, waardoor de tekst anders gaat leven.

De eerste aanvulling was zo’n 25 jaar geleden tijdens mijn studie Theologie aan de Evangelische Theologische Hogeschool: voor onze medestudenten moesten we voor het vak homiletiek zelf een preek maken. Degene die over deze tekst preekte, kwam zelf uit de bouw en was op latere leeftijd gaan studeren. Hij wees ons erop dat juist in Nederland op zand gebouwd moet worden.
Het tweede, vooral verhelderend beeld, dat mijn begrip over deze tekst veranderde was in 2009. Op dat moment werkte ik in Qatar, in de hoofdstad Doha. Qatar is een grote woestijn, heel de grond is bezaaid met los zand. Om goed te bouwen moest er gegraven worden. Onder de laag zand lag namelijk een rotslaag. De rots zat echter vlak onder de oppervlakte, namelijk zo’n 30 centimeter onder het zand.

Heel gemakkelijk worden in gedachten de termen wijs en dwaas gelijkgesteld met gelovig en ongelovig: mensen die wel naar Jezus luisteren en mensen die niet naar Jezus luisteren. Maar Jezus wijst ons in deze gelijkenis op wat anders. Het gaat niet om geloof of ongeloof, het gaat om de omgang van de hoorder met de woorden van Jezus. Oók de dwaze man luistert naar de woorden van de Heer. Beide mannen zijn gelovigen, alleen hun omgang met de woorden van de Heer verschilt dag en nacht.

Echter, en daar komt de vergelijking met de bouw om de hoek, de dwaze man is lui. Hij doet het minimale met Jezus’ boodschap. Deze man leeft alsof hij gelooft dat hij gered is en daarom op zijn lauweren kan rusten. In eerste instantie lijkt ook alles in orde in zijn leven, maar als de tegenslagen komen dan is het huis van geloof binnen de kortste keren weg. In de gelijkenis van de zaaier wordt op dezelfde wijze gesproken. Hierbij is de vergelijking dat het geloof verstikt wordt tussen doornen en distels (Matth. 13 en Luc. 8). De dwaze man hoort de woorden van Jezus, en blijft er misschien ook naar luisteren. Hij gaat naar de kerk, draagt daar wellicht ook nog zijn steentje bij. Maar kunnen zijn vrienden en collega’s hem ook als christen herkennen? Of is de dwaze man in het dagelijkse leven zoals elk ander? Praat hij mee over ‘de mooie vrouwen’, werkt hij mee in het bedrijf om over de ruggen van anderen winst te behalen? De dwaze man is lui in het geloof.
Voor het bouwen op de rots in Qatar moet je een spade dieper gaan dan de bovengrond. In Nederland is het vinden van de vaste grond wel lastiger. Soms is de sterke zandlaag inderdaad aan de oppervlakte, of vlak onder de oppervlakte aanwezig. Maar veel vaker moeten er heipalen de grond in. Het horen van Jezus’ woorden is investeren en moeite doen. Er moet hard voor gewerkt worden. Nederlanders zijn honderden jaren bezig geweest om een systeem te ontwikkelen dat de huizen niet liet verzakken in de zwakke ondergrond.

Jezus spoort ons aan te investeren in zijn woorden. En net als de dwaze man bouwen wij ook met de woorden van Jezus ons geloof. Maar de wijze man, die hoort de woorden van de HERE, die overdenkt ook de woorden van de HERE. Hij is als degene die telkens terugkeert naar Jezus en uit dezelfde boodschap wéér nieuwe kracht haalt. Net als een andere gelijkenis: “Daarom, iedere schriftgeleerde, in het Koninkrijk der hemelen onderwezen, is gelijk een heer des huizes die uit zijn voorraad nieuwe en oude dingen tevoorschijn haalt” (Matth. 13:52).
De wijze man hoort de woorden van Jezus en hij bewaart deze in zijn hart. Nieuwe gedachten over het oude woord zullen het andere niet verdringen, maar aanvullen. Daarom kunnen wij een leven lang één tekst blijven bestuderen en telkens een aanvulling vinden, want zó is de schatkamer van de HERE: onuitputtelijk.

Door Jac de Groot, MA

Schriftwerk